Kedi Ödül Maması Ne Kadar Verilmeli? Doğru Ödül Maması Kullanımı Rehberi
Kediniz size bakıyor.
Sonra mutfağa doğru yürüyor.
Siz de elinize birkaç tane ödül maması alıyorsunuz.
Bir tane veriyorsunuz.
Sonra bir tane daha.
Derken “Bir tane daha ne olacak?” diyerek birkaç tane daha veriyorsunuz.
İşte tam burada küçük ama önemli bir problem başlayabilir:
Ödül maması da mamadır ve kalorisi vardır.
Kedi ödül mamaları; eğitim, oyun, olumlu davranışların desteklenmesi veya kedinizle etkileşim kurmak için oldukça kullanışlı olabilir. Ancak gereğinden fazla verildiğinde günlük enerji alımını artırabilir ve özellikle kilo almaya yatkın kedilerde kilo kontrolünü zorlaştırabilir.
Peki kedi ödül maması ne kadar verilmeli? Günde kaç tane ödül maması verilebilir? Ödül maması kilo aldırır mı? Her gün ödül maması vermek doğru mudur?
Bu yazıda bunların hepsini netleştiriyoruz.
Kedi Ödül Maması Nedir?
Kedi ödül mamaları, kedinin ana beslenmesini tamamlamak yerine genellikle ödüllendirme ve atıştırmalık amacıyla kullanılan ürünlerdir.
Bunlar:
Kuru ödül mamaları
Krem ödüller
Yumuşak ödüller
Çiğneme ürünleri
Özel amaçlı atıştırmalıklar
şeklinde farklı formlarda bulunabilir.
Ancak bütün ödül ürünlerinin besinsel içeriği aynı değildir.
Bazı ürünler yalnızca lezzet amacıyla kullanılırken bazıları belirli besin takviyeleri içerebilir.
Bu nedenle ürünün ambalajındaki kullanım talimatına bakmak önemlidir.
Kedi Ödül Maması Ne Kadar Verilmeli?
En önemli kural şu:
Ödül mamaları kedinin günlük toplam kalori alımının küçük bir bölümünü oluşturmalıdır.
Cornell Üniversitesi, ödül ve atıştırmalıkların günlük kalori alımının yaklaşık %10–15'ini geçmemesini öneriyor. AAHA ise temel ve tam dengeli beslenmenin toplam kalorinin yaklaşık %90'ını veya daha fazlasını oluşturmasını, ödüllerin ise yaklaşık %10 veya daha azında tutulmasını öneriyor. (vet.cornell.edu)
Buradaki kritik nokta:
“Günde kaç tane?” sorusunun cevabı ürünün kalori değerine göre değişir.
Çünkü bir ödül maması 1 kcal iken başka bir ürün 5 kcal olabilir.
Bu nedenle “günde 5 tane” gibi sabit bir kural bütün ürünler için geçerli değildir.
Ödül Maması Kilo Aldırır mı?
Evet, fazla verildiğinde aldırabilir.
Ödül mamalarının küçük olması bazen onları kalorisizmiş gibi gösterir.
Ama küçük bir ürünün içinde de enerji bulunur.
Örneğin bir ödül maması:
3 kcal
olsun.
Günde 10 tane verilirse:
30 kcal
yalnızca ödül mamalarından gelir.
Bunu her gün tekrarladığınızda kedinin toplam enerji alımı ciddi şekilde artabilir.
Özellikle kilo almaya yatkın veya kısırlaştırılmış kedilerde bu durum daha fazla önem taşır.
“Ama Ben Sadece Birkaç Tane Veriyorum”
İşte sorun tam burada ortaya çıkıyor.
Bir veya iki ödül maması gerçekten çok önemli olmayabilir.
Ama:
Sabah 3 tane,
öğleden sonra birkaç tane,
akşam oyun sonrası birkaç tane,
gece yatmadan önce bir tane...
derken toplam miktar düşündüğünüzden çok daha yüksek olabilir.
Bu nedenle ödülleri günlük toplam üzerinden değerlendirmek daha doğru olur.
Ödül Maması Ana Mamanın Yerine Geçer mi?
Hayır.
Ödül maması, ana beslenmenin yerini almak için kullanılmamalıdır.
Kedinizin günlük beslenmesinin temelini, yaşam evresine uygun tam ve dengeli bir mama oluşturmalıdır.
Ödül mamaları ise bu beslenmenin yanında küçük miktarlarda kullanılmalıdır.
AAHA, evcil hayvanın günlük kalori alımının büyük bölümünün tam ve dengeli bir diyetten gelmesini öneriyor. (aaha.org)
Kediye Her Gün Ödül Maması Verilir mi?
Uygun miktarda verildiği sürece günlük olarak kullanılabilir.
Ancak her gün vermek zorunda değilsiniz.
Ödül maması gerçekten bir “ödül” olarak kalmalıdır.
Özellikle eğitim veya davranış çalışmaları sırasında küçük parçalar halinde düzenli kullanmak mümkündür. Fakat toplam günlük miktar kontrol edilmelidir.
Kedinizin her miyavlamasında ödül vermek ise zamanla:
“Miyavla → ödül al”
gibi bir davranış bağlantısı oluşturabilir.
Bu nedenle ödüllerin ne zaman verildiği de miktarı kadar önemlidir.
Kedi Ödül Maması Ne Zaman Verilmeli?
Ödül maması için en uygun zamanlardan biri olumlu davranışın hemen sonrasıdır.
Örneğin kediniz:
Tırmalama tahtasını kullandı
ödül verebilirsiniz.
Taşıma çantasına gönüllü girdi
ödül verebilirsiniz.
Tırnak bakımında sakin kaldı
uygun miktarda ödüllendirebilirsiniz.
Yeni bir davranışı öğrendi
ödül kullanabilirsiniz.
Bu yaklaşım, ödülün davranışla bağlantılı olmasını sağlar.
Kedi Ödül Maması Eğitimde Kullanılabilir mi?
Evet.
Ödül mamaları kedilerin istenen davranışları öğrenmesine yardımcı olmak için kullanılabilir.
Örneğin kedinizi taşıma çantasına alıştırırken küçük ödüller kullanılabilir.
Aynı şekilde:
Tırnak kesme
Fırçalama
Veteriner ziyaretine hazırlık
Yeni bir ortama alışma
gibi süreçlerde de olumlu pekiştirme amacıyla kullanılabilir.
Burada en önemli nokta, ödülü davranıştan hemen sonra vermektir.
Krem Kedi Ödül Mamaları Fazla Verilir mi?
Krem formundaki ödüller kediler tarafından çok sevilebilir.
Ancak “sıvı olduğu için kalorisizdir” düşüncesi doğru değildir.
Krem ödüllerin de ürününe göre belirli bir kalori değeri vardır.
Bu nedenle:
Bir tüp = bir ödül
şeklinde düşünmek yerine ambalaj üzerindeki:
“Günlük önerilen miktar”
ve
kalori bilgisi
incelenmelidir.
Özellikle aynı gün içerisinde hem kuru ödül hem krem ödül veriliyorsa bunların tamamı birlikte hesaplanmalıdır.
Kediniz Kilo Vermeye Çalışıyorsa Ödül Maması Verilebilir mi?
Verilebilir, ancak daha dikkatli planlanmalıdır.
Kilo kontrolü yapan kedilerde ödüllerin toplam kalorinin içine dahil edilmesi gerekir.
Örneğin günlük kalori hedefinizin küçük bir kısmını ödül mamasına ayırabilirsiniz.
Ayrıca ödül yerine:
Ana mamanın küçük bir bölümünü
ödül olarak kullanmak da değerlendirilebilir.
Böylece kediniz ödüllendirilirken fazladan kalori eklenmesinin önüne geçilebilir.
Kilo verme programı veteriner hekim tarafından oluşturulduysa ödüllerin de bu plana dahil edilmesi en doğrusu olacaktır.
Kısırlaştırılmış Kedilere Ödül Maması Verilir mi?
Evet.
Ancak kısırlaştırılmış kediler kilo almaya daha yatkın olabileceğinden porsiyon kontrolü daha da önem kazanabilir.
Özellikle mama kabı sürekli dolu olan ve gün içinde sık sık ödül verilen bir kedi, farkında olmadan ihtiyacından fazla enerji tüketebilir.
Bu nedenle kısırlaştırılmış kedilerde:
Ana mama
Ödül
Yaş mama
Diğer atıştırmalıklar
toplam olarak değerlendirilmelidir.
Önemli olan yalnızca hangi ürünü verdiğiniz değil, gün boyunca toplam ne kadar enerji verdiğinizdir.
Yavru Kedilere Ödül Maması Verilir mi?
Yavru kediler için de ödüller kullanılabilir. Ancak ürünün yaşa uygunluğu ve içeriği dikkate alınmalıdır.
Yavru kedilerin temel beslenmesi büyüme dönemine uygun, tam ve dengeli bir mama olmalıdır.
Ödül mamaları bu ana beslenmenin yerini almamalıdır.
Ayrıca çok küçük yavrularda ürünün boyutu ve yapısı da dikkate alınmalıdır.
Şüpheli durumlarda veteriner hekime danışılması daha güvenlidir.
Yaşlı Kedilere Ödül Maması Verilir mi?
Yaşlı kediler de ödül maması tüketebilir.
Fakat yaşlı kedilerde kilo, diş sağlığı, böbrek veya başka sağlık sorunları varsa ödül seçimi daha dikkatli yapılmalıdır.
Özellikle özel bir veteriner diyeti kullanan kedilerde piyasadaki her ödül ürünü uygun olmayabilir.
Bu durumda veteriner hekimin önerdiği ürünlere bağlı kalmak daha doğru olur.
Ödül Maması ile Ana Mama Arasındaki Fark Nedir?
Temel fark kullanım amacıdır.
Ana mama: Kedinin günlük besin ihtiyacını karşılamak için tasarlanır.
Ödül maması: Küçük miktarlarda, ödüllendirme veya atıştırmalık amacıyla kullanılır.
Bu yüzden ödül mamasının üzerinde “tam ve dengeli” ifadesi bulunması bile onu otomatik olarak ana beslenmenin yerine getirmez.
Ürün etiketindeki besinsel yeterlilik ve kullanım amacına dikkat etmek gerekir.
Ödül Maması Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Her ödül maması aynı değildir.
Ürün seçerken:
Kalori Değerine Bakın
Bir adet veya bir porsiyon kaç kalori içeriyor?
İçeriği İnceleyin
Hangi bileşenler kullanılmış?
Kedinin Yaşına Uygun mu?
Yavru, yetişkin veya yaşlı kediler için uygunluğu belirtilmiş mi?
Kullanım Miktarı Ne?
Üreticinin önerdiği günlük miktar nedir?
Ödülün Boyutu Nasıl?
Özellikle eğitim amacıyla kullanacaksanız küçük parçalar halinde verilebilen ürünler daha pratik olabilir.
“Doğal” veya “Premium” Ödül Maması Daha mı Sağlıklı?
Bu ifadeler tek başına yeterli değildir.
“Doğal”, “premium”, “gurme” gibi ifadeler ürünün otomatik olarak daha uygun olduğu anlamına gelmez.
Önemli olan:
İçerik
Kalori
Kullanım amacı
Besinsel yeterlilik
ve
kedinizin bireysel ihtiyaçlarıdır.
WSAVA da mama ve ödül seçiminde yalnızca pazarlama ifadelerine değil, ürünün besinsel bilgilerine ve üreticiye ilişkin verilere bakılmasını öneriyor. (wsava.org)
Ödül Maması Vermek Yerine Kuru Mama Tanesini Ödül Olarak Kullanabilir misiniz?
Evet.
Bu, özellikle kilo kontrolü gereken kediler için oldukça pratik bir yöntem olabilir.
Örneğin kedinizin günlük kuru mama miktarından küçük bir kısmını ayırıp gün içinde ödül olarak verebilirsiniz.
Böylece ekstra kalori eklemek yerine günlük ana mamanın bir bölümünü ödül şeklinde kullanmış olursunuz.
Ancak toplam günlük miktarın yine de kontrol edilmesi gerekir.
Kediniz Ödül Maması İçin Çok Miyavlıyorsa
Burada dikkatli olun.
Kediniz:
Miyavlıyor
→ ödül veriyorsunuz.
Tekrar miyavlıyor
→ tekrar ödül veriyorsunuz.
Bir süre sonra kediniz şunu öğrenebilir:
“Miyavlamak = ödül.”
Davranışın pekişmemesi için ödülü her miyavlama sonrasında vermek yerine planlı şekilde kullanmak daha doğru olabilir.
Özellikle kilo kontrolü gereken kedilerde bu konu önemlidir.
Ödül Maması ile Kedinizi Nasıl Ödüllendirebilirsiniz?
Ödül mamasını yalnızca “yemek” olarak değil, eğitim aracı olarak da kullanabilirsiniz.
Örneğin:
Tırmalama tahtasını kullandığında
Sakin şekilde taşıma çantasına girdiğinde
Tırnak kesiminde işbirliği yaptığında
Tarama sırasında sakin kaldığında
Oyuncakla uygun şekilde oynadığında
küçük bir ödül verilebilir.
Böylece ödül maması hem kediniz için keyifli olur hem de günlük yaşamda işe yarayan davranışları güçlendirebilir.
Kediniz Çok Ödül Maması İstiyorsa Ne Yapmalı?
Önce günlük toplamı belirleyin.
Örneğin:
“Bugün en fazla şu kadar ödül vereceğim.”
Sonra bunu gün içine bölün.
Böylece o an kendinizi kaptırıp paketin tamamına yaklaşmanızın önüne geçebilirsiniz.
Ayrıca ödül mamasını elinizden sürekli vermek yerine bazen:
Mama bulma oyuncakları
veya
basit oyunlar
ile birleştirerek kedinin zihinsel aktivitesini de artırabilirsiniz.
Ödül Maması Kedinin Midesini Bozar mı?
Bazı kediler belirli ürünlere karşı hassas olabilir.
Özellikle bir anda çok fazla yeni ödül verilmesi sindirim sistemi açısından sorun yaratabilir.
Yeni bir ürüne ilk kez başlıyorsanız küçük miktarda vermek ve kedinizin tepkisini gözlemlemek daha uygundur.
Kusma, ishal veya belirgin sindirim sorunu ortaya çıkarsa ürünü kesip veteriner hekime danışmak gerekir.
Kedi Ödül Mamasında En Büyük 8 Hata
1. Ödül mamasını kalorisiz sanmak
2. Günde kaç tane verildiğini takip etmemek
3. Krem ödülleri sınırsız vermek
4. Ödülü ana mamanın üzerine tamamen ekstra olarak eklemek
5. Kilo kontrolü gereken kedide porsiyon hesabı yapmamak
6. Miyavlamayı ödüllendirerek bu davranışı pekiştirmek
7. Kedinin yaşına veya sağlık durumuna uygun olmayan ürün kullanmak
8. Ödüllerin toplam kalorisini ana mama ile birlikte değerlendirmemek
Kedi Ödül Maması İçin En Basit Formül
Konuyu çok basit hale getirelim:
Günlük toplam kalorinin büyük kısmı → tam ve dengeli ana mamadan
Küçük bir kısmı → ödül ve atıştırmalıklardan
gelmeli.
Cornell yaklaşık %10–15'i aşmamasını önerirken, AAHA daha temkinli olarak yaklaşık %10 veya daha az bir oran öneriyor. Bu nedenle güvenli tarafta kalmak adına ödülleri günlük kalorinin yaklaşık %10'u civarında veya altında tutmak pratik bir yaklaşım olabilir. (vet.cornell.edu)
Örneğin kedinizin günlük ihtiyacı 200 kcal ise:
Yaklaşık 20 kcal veya daha azını ödül olarak ayırmak
örnek bir yaklaşım olabilir.
Ancak bu, her kedi için sabit bir reçete değildir. Kedinin sağlık durumu ve veteriner tarafından belirlenen beslenme planı önceliklidir.
Sonuç: Kedi Ödül Maması Ne Kadar Verilmeli?
Kedi ödül maması, doğru kullanıldığında kedinizle iletişim kurmanın ve olumlu davranışları desteklemenin güzel bir yoludur.
Ama küçük olması sizi yanıltmasın.
Ödül maması da kaloridir.
Bu nedenle ödülleri günlük beslenmenin dışında düşünmeyin.
Kedinizin:
Ana mamasını
Yaş mamasını
Ödül mamasını
Diğer atıştırmalıklarını
birlikte değerlendirin.
Ödülleri mümkün olduğunca günlük toplam kalorinin küçük bir bölümünde, ideal olarak yaklaşık %10 civarında veya altında tutmak; kilo kontrolü, sağlıklı beslenme ve gereksiz kalori alımını önlemek açısından iyi bir başlangıçtır. (aaha.org)
Ve en güzel tarafı şu:
Kedinize sevginizi göstermek için her zaman mama vermeniz gerekmiyor.
Bazen bir oyuncak, birkaç dakika oyun, güzel bir tarama seansı veya sadece yanında oturmanız da onun için ödül olabilir.
Çünkü kediniz için en değerli şey her zaman paketin içindeki şey olmayabilir.
Bazen en güzel ödül, sizinle geçirdiği zamandır.