Saat gece 2.

Ev sessiz.

Herkes uyuyor.

Bir anda koridordan “tak tak tak tak!” sesleri geliyor.

Kediniz bir odadan diğerine koşuyor, koltuğa atlıyor, sonra koridorda geri dönüp tekrar koşuyor.

Ve siz yatağın içinde tek bir soru soruyorsunuz:

“Bu kedi gece neden böyle?”

Endişelenmeyin.

Büyük ihtimalle kediniz çıldırmadı.

Büyük ihtimalle yalnızca kedi olduğunu hatırladı.

Kedilerin özellikle akşam saatlerinde, gece veya sabahın çok erken saatlerinde aniden koşup oynaması oldukça yaygın bir davranıştır. Bunun arkasında kedilerin doğal aktivite ritmi, biriken enerji, oyun ve avcılık davranışları gibi birçok neden bulunabilir.

Kediler Gerçekten Gececi Hayvanlar mı?

İlk olarak çok önemli bir yanlışı düzeltelim:

Kediler tamamen gececi hayvanlar değildir.

Kediler çoğunlukla alacakaranlık dönemlerinde, yani gün doğumu ve gün batımı civarında daha aktif olma eğilimindedir. Buna bilimsel olarak “crepuscular” davranış denir.

Bunun nedeni kedilerin doğal avlanma davranışlarıyla ilişkilidir.

Kedilerin doğal avlarının önemli bir bölümü de düşük ışıklı saatlerde daha aktif olabilir. Bu nedenle kedinin biyolojik ritmi, insanların gece uyuyup gündüz aktif olmasından farklıdır.

Yani kediniz gece saat 03.00'te koşturduğunda aslında:

“Uyku vakti”

diye düşünmüyor olabilir.

Onun biyolojik saati:

“Hareket vakti!”

diyor olabilir.

Kediler Neden Gece Bir Anda Koşmaya Başlar?

Bu davranışa halk arasında “zoomies” denir.

Veteriner kaynaklarında ise hızlı ve kontrolsüz enerji patlamaları FRAPs (frenetic random activity periods) olarak adlandırılır. Kediler kısa süreliğine evin içinde koşabilir, zıplayabilir, pusu kurabilir ve oyuncakların peşinden gidebilir.

Peki bunu neden yaparlar?

1. Gün İçinde Biriken Enerjiyi Atıyor Olabilir

Kediniz gün boyunca büyük bölümünü uyuyarak veya dinlenerek geçiriyorsa akşam saatlerinde enerjisi yükselmiş olabilir.

Özellikle evde yalnız kalan kediler gündüz saatlerinde fazla hareket etmeyebilir.

Siz eve geldiğinizde ise:

“Nihayet hareket başladı!”

diyerek oyun ve etkileşim ihtiyacı ortaya çıkabilir.

VCA, gündüz yeterince oyun ve sosyal etkileşim almayan bazı kedilerde gece aktivitesinin artabileceğini belirtiyor.

2. Avcılık İçgüdüsü Devreye Girebilir

Kediniz evde yaşıyor olabilir.

Kuru mama yiyor olabilir.

Pencereden dışarıyı izliyor olabilir.

Ama beyninde hâlâ küçük bir avcı vardır.

Koşmak, takip etmek, pusuya yatmak ve zıplamak kedinin doğal davranış repertuarının parçalarıdır.

Gece aniden koltuğun arkasına saklanıp oyuncak kovalamaya başlaması, bu doğal avcılık davranışlarının oyun şeklinde ortaya çıkması olabilir.

3. Kediniz Sizin Eve Gelmenizi Bekliyor Olabilir

Bazı kediler gün boyunca yalnız kaldığında daha fazla uyuyabilir.

Siz eve geldiğinizde ise ortam değişir.

Işıklar açılır.

Sesler artar.

İnsanlar hareket etmeye başlar.

Mama verilir.

Oyun başlar.

Kedinizin “aktif dönemi” böylece akşam saatlerine kayabilir. VCA da sahipleri gün içinde evde olmayan kedilerde akşam ve gece aktivitesinin artabileceğini belirtiyor.

Kedinize “Gece Koşma!” Diyebilir misiniz?

Keşke bu kadar kolay olsaydı.

Ancak kedinizin doğal davranışlarını tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine aktivitesini daha uygun saatlere yönlendirmek daha doğru bir yaklaşımdır.

Özellikle gece sizi uyandırıyorsa gün içinde fiziksel ve zihinsel olarak daha fazla meşgul olması yardımcı olabilir.

Akşam Oyunu Çok İşe Yarayabilir

Uyumadan önce kedinizle aktif bir oyun seansı yapabilirsiniz.

Örneğin:

Olta oyuncakları

Tüylü oyuncaklar

Toplar

Kovalama oyunları

Mama bulma oyuncakları

kullanılabilir.

Amaç kedinizi tamamen yormak değil; doğal avlanma davranışlarını güvenli bir şekilde kullanmasını sağlamaktır.

VCA, gün içinde ve özellikle akşam saatlerinde oyun ve zihinsel uyarım sağlamanın gece oluşan aşırı aktiviteyi azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Kediniz Gece Koşarken Onunla Oynamalı mısınız?

İşte burada önemli bir hata yapılabiliyor.

Kediniz gece saat 3'te yatağınızın üzerine çıkıyor.

Ayağınıza patisini atıyor.

Miyavlıyor.

Siz kalkıp onunla oynuyorsunuz.

Kediniz çok mutlu.

Ertesi gece yine aynı şeyi yapıyor.

Çünkü kediniz şunu öğrenmiş olabilir:

“Gece insanı uyandırırsam oyun geliyor.”

VCA, gece aktivitesine sürekli yiyecek, ilgi veya oyunla karşılık vermenin bu davranışı istemeden pekiştirebileceğini belirtiyor.

Bu nedenle gece ortaya çıkan ilgi arama davranışını mümkün olduğunca ödüllendirmemek, gündüz ve akşam saatlerinde etkileşimi artırmak daha iyi olabilir.

Gece Mama Vermek Doğru mu?

Kediniz gece sizi uyandırdığında hemen mama vermek kısa vadede işe yarıyor gibi görünebilir.

Ama uzun vadede kedinize:

“Gece bağırırsam mama geliyor.”

öğretme ihtimali vardır.

Bu nedenle beslenme düzeninin daha planlı hale getirilmesi ve gece uyanmalarının mama ile ödüllendirilmemesi bazı kedilerde faydalı olabilir.

Sabah çok erken saatlerde mama beklentisi oluşuyorsa zaman ayarlı mama kapları bazı kediler için değerlendirilebilir.

Kediniz Tuvaletten Sonra Neden Koşuyor?

Bu da kedilerde oldukça komik görünen davranışlardan biridir.

Kediniz kum kabından çıkar.

Bir saniye durur.

Sonra:

FIIIIIRRRR!

Evde tur atmaya başlar.

Bazı kedilerde tuvalet sonrasında kısa süreli “zoomies” görülebilir. VCA bu davranışın kedilerde karşılaşılabilen normal enerji patlamalarından biri olabileceğini belirtiyor.

Bunun kesin nedeni her kedi için bilinmemekle birlikte, tuvalet sonrası rahatlama veya davranışsal uyarılma gibi farklı faktörler rol oynayabilir.

Kedim Gece Çok Koşuyor. Bu Mutlu Olduğunu mu Gösterir?

Her zaman değil.

Ara sıra ortaya çıkan koşma, oyun ve zıplama çoğu sağlıklı kedide normal davranış olabilir.

Özellikle kediniz:

İştahını koruyorsa

Normal şekilde uyuyorsa

Oyun oynuyorsa

Kum kabını düzenli kullanıyorsa

Genel davranışları normalse

gece yaşanan kısa enerji patlamaları genellikle endişe verici değildir.

Ancak aktivitede ani ve belirgin bir değişiklik varsa durum farklıdır.

Kedim Birdenbire Gece Çok Hızlı Koşmaya Başladı

Kediniz yıllardır sakin bir şekilde uyurken bir anda gece boyunca dolaşmaya, koşmaya veya yüksek sesle miyavlamaya başladıysa bunu yalnızca “enerjisi arttı” şeklinde değerlendirmeyin.

Özellikle orta yaşlı ve yaşlı kedilerde yeni başlayan gece davranışlarının altında sağlık sorunları bulunabilir.

VCA, yaşlı kedilerde gece seslenmesi ve davranış değişikliklerinde ağrı, endokrin problemler veya hipertansiyon gibi tıbbi nedenlerin değerlendirilmesini öneriyor.

Cornell Üniversitesi de yaşlı kedilerde bilişsel işlev bozukluğu gibi durumlarda uyku-uyanıklık döngüsünün değişmesi ve geceleri ses çıkarma gibi belirtilerin görülebileceğini belirtiyor.

Gece Koşmasına Başka Belirtiler Eşlik Ediyorsa Dikkat

Kediniz geceleri anormal şekilde hareketlenmeye başladıysa şu belirtileri de takip edin:

Aşırı miyavlama

Huzursuzluk

Kilo kaybı

İştah değişikliği

Çok su içme

Daha fazla idrar yapma

Yönünü şaşırma

Duvarlara veya boşluğa uzun süre bakma

Gün içinde aşırı uyuma

Saklanma

Birkaç belirtinin birlikte görülmesi durumunda veteriner değerlendirmesi önemlidir. Özellikle yaşlı kedilerde yeni başlayan gece davranışları göz ardı edilmemelidir.

Gece Koşan Kediyi Nasıl Sakinleştirebilirsiniz?

Öncelikle kedinizi cezalandırmayın.

Kedinin doğal hareketlerini fiziksel ceza ile durdurmaya çalışmak doğru değildir.

Bunun yerine günlük düzeni değiştirmeye odaklanın.

Gün İçinde Daha Fazla Hareket

Gün boyunca birkaç kısa oyun seansı oluşturabilirsiniz.

Tek seferde uzun bir oyun yerine gün içerisinde birkaç farklı oyun daha faydalı olabilir.

Akşam Aktif Oyun

Uyku saatinden önce kedinizle daha hareketli bir oyun oynayabilirsiniz.

Özellikle kovalamaca ve yakalama davranışını taklit eden oyuncaklar kullanılabilir.

Mama ve Oyunu Rutin Hale Getirin

Kedinizin mama ve oyun saatlerinin daha düzenli olması günlük ritmini şekillendirmeye yardımcı olabilir.

Zihinsel Uyarım Sağlayın

Sadece fiziksel hareket yeterli olmayabilir.

Kedinizin:

Mama bulma oyuncakları

Tırmalama tahtaları

Tırmanma alanları

Pencere kenarı gözlem noktaları

gibi alanlara sahip olması gün içinde daha aktif olmasını sağlayabilir.

VCA, çevresel zenginleştirmenin kedilerin fiziksel ve zihinsel ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Kedi Gece Koşarken Evde Güvenliği Unutmayın

Gece koşan bir kedi için ev ortamının güvenli olması da önemlidir.

Özellikle:

Kırılabilecek eşyaları

Keskin köşeleri

Açık pencereleri

Elektrik kablolarını

Kedinin yutabileceği küçük nesneleri

kontrol edin.

Kediniz hızla koşarken normalde dikkat etmediği bir nesneye çarpabilir.

Kediniz Balkona Çıkıyorsa Daha da Dikkatli Olun

Gece enerji patlaması yaşayan bir kedinin açık balkon veya pencerelere erişimi varsa güvenlik riski oluşabilir.

Pencerelerin ve balkonların kediniz için güvenli hale getirilmesi önemlidir.

“Benim kedim asla atlamaz.”

düşüncesine güvenmek yerine fiziksel güvenlik önlemleri almak daha doğrudur.

Kediler Günde Kaç Saat Uyur?

Kediler insanların aksine gün boyunca tek parça halinde uyumaz.

Kısa uyku ve dinlenme dönemlerini gün içine yayabilirler.

Veteriner kaynaklarında yetişkin kedilerin genellikle 12–16 saat civarında uyuyabildiği belirtilmektedir.

Bu nedenle kedinizi gün boyunca uyurken görmek şaşırtıcı değildir.

Ancak bütün gün uyuyan bir kedi, gece olduğunda doğal olarak daha aktif olabilir.

Bu nedenle:

Gündüz uyku

Akşam enerji

Alacakaranlık aktivitesi

birleştiğinde ortaya saat 02.00'de başlayan meşhur kedi koşusu çıkabilir.

Kedim Gece Koşuyor Diye Onu Gündüz Uyandırmalı mıyım?

Kedinizi zorla bütün gün uyanık tutmaya çalışmak doğru değildir.

Ama gün içerisinde doğal oyun, hareket ve zihinsel uyarım fırsatları oluşturabilirsiniz.

Kediniz kendi isteğiyle aktif olduğunda oyun oynatmak, mama bulma aktiviteleri sunmak ve çevreyi zenginleştirmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Amaç:

“Kediyi uyutmayayım.”

değil,

“Kedinin gün içindeki doğal aktivitesini artırayım.”

olmalıdır.

Kediler Neden Sabahın Çok Erken Saatlerinde Koşar?

Bu aslında gecenin devamı sayılır.

Çünkü kediler doğal olarak gün doğumuna yakın saatlerde aktifleşebilir.

Bu nedenle sabah 05.00'te yatağınızın üstünden atlayan bir kedi, sizin açınızdan çok erken olabilir.

Onun açısından ise:

“Gün başladı.”

anlamına gelebilir.

Cornell ve VCA, kedilerin özellikle şafak ve alacakaranlık saatlerinde daha aktif olabildiğini belirtiyor.

Sonuç: Kediler Neden Gece Koşar?

Kedinizin gece koşmasının çoğu zaman oldukça doğal bir açıklaması vardır.

Kediler tamamen gececi hayvanlar değildir ancak şafak ve alacakaranlık saatlerinde daha aktif olma eğilimindedir.

Gün içinde uyuyup enerji biriktiren bir ev kedisi, akşam veya gece saatlerinde:

Koşabilir.

Zıplayabilir.

Oyuncak kovalayabilir.

Pusu kurabilir.

Sizi oyuna davet edebilir.

Bu kısa enerji patlamaları çoğu zaman normaldir.

Gece koşmalarını azaltmak için ise kedinizi cezalandırmak yerine günlük oyun, hareket, zihinsel uyarım ve beslenme düzenini daha iyi planlamak daha doğru bir yöntemdir.

Ancak kedinizin gece davranışı aniden değiştiyse veya aşırı miyavlama, kilo kaybı, çok su içme, huzursuzluk, yönünü şaşırma ya da başka belirtilerle birlikte ortaya çıktıysa veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir. Özellikle yaşlı kedilerde yeni başlayan gece davranışları önemsenmelidir.

Ve kabul edelim:

Gece saat 3'te evin içinde deli gibi koşan kediniz için bu bir kriz değil.

Muhtemelen sadece küçük bir avcı, gece vardiyasına başlamıştır.

Siz uyumaya çalışırken onun dünyasında ise av sezonu yeni açılmıştır.