Kedilerde ağız ve diş sağlığı çoğu zaman gözden kaçırılır. Çünkü kediler ağrılarını ve rahatsızlıklarını uzun süre belli etmeyebilir. Bu nedenle bir kedi normal şekilde yemek yiyor, oyun oynuyor ve günlük hayatına devam ediyor olsa bile ağız ve dişlerinde problem bulunabilir.
Üstelik diş hastalıkları kedilerde oldukça yaygındır. Cornell Üniversitesi Veteriner Fakültesi, 4 yaşın üzerindeki kedilerin yaklaşık %50–90'ında bir tür diş hastalığı görülebileceğini bildiriyor. En sık karşılaşılan sorunlar arasında diş eti iltihabı, periodontal hastalık ve diş rezorpsiyonu bulunuyor.
Peki kedilerin dişleri nasıl temizlenmeli? Diş fırçalamak gerçekten gerekli mi? Ağız kokusu normal mi?
Bu yazıda kedi ağız ve diş bakımını adım adım ele alıyoruz.
Kedilerin Dişleri Neden Temizlenmeli?
Kedilerin dişlerinin üzerinde zaman içerisinde plak adı verilen bakteri içeren ince bir tabaka oluşur. Plak düzenli olarak uzaklaştırılmazsa zamanla mineralleşerek tartara dönüşebilir.
Tartar ve plak birikimi diş etlerinde kızarıklık ve iltihaba neden olabilir. Tedavi edilmeyen diş eti hastalığı ilerlediğinde dişleri destekleyen dokular zarar görebilir ve diş kaybı meydana gelebilir.
Bu yüzden diş bakımı yalnızca kötü ağız kokusunu önlemek için değil, kedinin ağız sağlığını ve yaşam kalitesini korumak için önemlidir.
Kedilerde Diş Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Kediler ağrıyı gizlemeye eğilimli olduğu için bazı belirtiler oldukça hafif başlayabilir.
Aşağıdaki durumlar ağız veya diş problemi açısından dikkat edilmesi gereken işaretlerdir:
- Ağız kokusunun belirgin şekilde artması
- Diş etlerinde kızarıklık veya şişlik
- Diş etlerinin kolayca kanaması
- Aşırı salya
- Mama yerken zorlanma
- Yemeği ağzından düşürme
- Çiğnerken başını yana çevirme
- Sert mamayı reddedip yumuşak mamayı tercih etme
- Ağzını patisiyle sık sık kaşıma
- Dişlerde sarı veya kahverengi tartar oluşumu
- Diş kaybı
Bu belirtilerin birkaçının bir arada görülmesi durumunda veteriner kontrolü gerekir. Cornell Üniversitesi de kötü ağız kokusu, salya, yemek yemede güçlük ve diş eti değişikliklerini önemli belirtiler arasında sayıyor.
Kedi Dişleri Evde Nasıl Temizlenir?
Kedilerde evde yapılabilecek en etkili koruyucu uygulamalardan biri düzenli diş fırçalamadır.
Ancak burada önemli olan kediyi bir anda zorlamak değil, diş bakımına yavaş yavaş alıştırmaktır.
Cornell Üniversitesi, sağlıklı kedilerde diş fırçalamanın plak oluşumunu azaltmada en etkili koruyucu yöntemlerden biri olduğunu ve mümkün olduğunda günlük fırçalamanın hedeflenmesini öneriyor.
Kedi Dişi Nasıl Fırçalanır?
İlk denemede kedinizin ağzını açıp bütün dişlerini fırçalamaya çalışmanız genellikle iyi bir fikir değildir.
Bunun yerine süreci birkaç aşamaya bölün.
1. Önce Kedinizi Diş Macununa Alıştırın
Kediler için üretilmiş diş macunundan çok küçük bir miktarı parmağınıza koyarak kedinizin koklamasına ve tadına bakmasına izin verebilirsiniz.
Kedi ürünü kabul ettiğinde ödüllendirme yapılması, diş bakımının olumlu bir deneyim olarak öğrenilmesine yardımcı olabilir.
2. Parmağınızla Dişlere Hafifçe Dokunun
Kediniz diş macununa alıştıktan sonra parmağınızla dişlerinin dış yüzeylerine çok hafif şekilde dokunabilirsiniz.
İlk aşamada uzun süre devam etmek gerekmez.
Amaç kedinin ağzına dokunulmasına alışmasını sağlamaktır.
3. Kedi Diş Fırçasına Geçin
Kediniz hazır olduğunda küçük başlı bir kedi diş fırçası kullanılabilir.
Diş fırçasını dişlerin dış yüzeyine yaklaşık 45 derecelik açıyla, diş ile diş eti birleşimine yakın şekilde nazikçe uygulamak önerilir. Cornell ve VCA kaynakları özellikle dış yüzeylere odaklanmanın yeterli olabileceğini belirtiyor.
4. Öncelikle Kolay Bölgelerden Başlayın
İlk günlerde özellikle köpek dişleri ve arka büyük dişlerin dış yüzeylerini kısa süreli olarak fırçalamak daha kolay olabilir.
Kedi sürece alıştıkça diğer dişlere geçilebilir.
İlk günden kusursuz bir diş temizliği yapmaya çalışmayın.
Düzenli ve sakin bir rutin oluşturmak daha önemlidir.
Kedi Dişleri Her Gün Fırçalanmalı mı?
En ideal yaklaşım günlük diş fırçalamadır.
VCA, günlük fırçalamanın plak oluşumunu azaltmak ve tartar birikimini önlemeye yardımcı olmak açısından en faydalı rutin olduğunu belirtiyor.
Ancak kediniz başlangıçta günlük fırçalamaya izin vermiyorsa birkaç günde bir başlayıp zamanla rutini sıklaştırmak daha gerçekçi olabilir.
Burada önemli olan kedinin diş bakımından tamamen kaçınmasına neden olacak kadar zorlamamaktır.
İnsan Diş Macunu Kedilerde Kullanılır mı?
Hayır.
Bu çok önemli bir noktadır.
Kediler için yalnızca kedi ve evcil hayvanlar için özel olarak üretilmiş diş macunları veya diş jelleri kullanılmalıdır.
İnsan diş macunları yutulmak üzere tasarlanmadığı için kediler açısından uygun değildir. Bazı insan diş macunlarında bulunan içerikler yutulduğunda sindirim sorunlarına ve başka problemlere yol açabilir. VCA ve Cornell, insan diş macununun kedilerde kullanılmaması gerektiğini açıkça belirtiyor.
Aynı nedenle karbonat gibi ev yapımı ürünlerle diş temizlemeye çalışmak da önerilmez.
Kedi Diş Temizleme Ödülleri İşe Yarar mı?
Diş bakımına yardımcı olduğu belirtilen dental ödül mamaları ve özel ürünler bulunur.
Bunların bazıları plak veya tartar kontrolünü desteklemek amacıyla tasarlanmıştır. Ancak her dental ürün aynı etkinliğe sahip değildir.
Veteriner Oral Sağlık Konseyi (VOHC) tarafından değerlendirilen ürünler, plak ve/veya tartar kontrolüne yönelik belirli etkinlik kriterlerini karşılayan ürünler arasında yer alır.
Bu nedenle bir ürünü yalnızca üzerinde “dental” veya “diş bakımına yardımcı” yazdığı için yeterli görmek doğru değildir.
Diş fırçalama hâlâ en önemli evde bakım yöntemlerinden biridir.
Kuru Mama Kedinin Dişlerini Temizler mi?
Bu konuda çok yaygın bir yanlış anlaşılma vardır.
Her kuru mama dişleri temizler demek doğru değildir.
Bazı özel dental diyetler, belirli bir yapı ve formülasyonla plak veya tartar kontrolünü desteklemek amacıyla geliştirilmiştir. Ancak sıradan kuru mamanın kuru ve sert olması, otomatik olarak diş fırçalama görevi gördüğü anlamına gelmez.
Bu nedenle:
“Kedim kuru mama yiyor, dişlerini temizlememe gerek yok.”
düşüncesi doğru değildir.
Ağız Kokusu Kedilerde Normal mi?
Kedinin nefesinin belirgin ve sürekli şekilde kötü kokması normal kabul edilmemelidir.
En yaygın nedenlerden biri periodontal hastalıktır. Bununla birlikte kötü ağız kokusu; ağız içinde sıkışmış yabancı maddeler, ağız yaraları ve bazı sistemik hastalıklarla da ilişkili olabilir.
Özellikle kötü koku aniden başladıysa veya beraberinde iştahsızlık, salya, ağızdan kanama ya da çiğneme problemi varsa veteriner muayenesi önemlidir.
Diş Eti Kanayan Kediye Diş Fırçalanır mı?
Burada dikkatli olmak gerekir.
Eğer kedinizin diş etleri ciddi şekilde kızarık, şiş veya kanamalıysa zorla diş fırçalamaya çalışmayın.
Şiddetli diş eti iltihabında diş fırçalamak ağrılı olabilir. Öncelikle veteriner tarafından ağız ve dişlerin değerlendirilmesi gerekir.
Profesyonel Diş Temizliği Ne Zaman Gerekir?
Evde diş fırçalamak koruyucu bakım için çok değerli olsa da oluşmuş yoğun tartarı evde tamamen temizlemek her zaman mümkün değildir.
İleri diş hastalıklarında veteriner hekim tarafından profesyonel diş temizliği, diş taşı uzaklaştırılması ve gerektiğinde dental röntgen gibi işlemler uygulanabilir.
Cornell Üniversitesi, kapsamlı dental değerlendirme ve tedavilerde dişlerin ve diş köklerinin ayrıntılı olarak incelenmesinin gerekebileceğini belirtiyor.
Kedilerde Ağız ve Diş Bakımı İçin Basit Bir Rutin
Kedinizin diş sağlığını korumak için karmaşık bir program oluşturmanıza gerek yok.
Her gün: Dişlerin dış yüzeylerini kedi diş macunu ve uygun bir fırçayla nazikçe temizlemeye çalışın.
Düzenli olarak: Dişleri, diş etlerini ve ağız kokusunu kontrol edin.
Dikkat çeken bir değişiklikte: Veteriner hekime başvurun.
Yılda en az bir kez: Özellikle yetişkin ve yaşlı kedilerde genel ağız ve diş kontrolünü veteriner hekiminizle değerlendirin.
Sonuç
Kedilerde ağız ve diş bakımı, yalnızca güzel görünen dişler için yapılmaz.
Plak ve tartar birikimi ilerlediğinde diş eti hastalıklarına, ağrıya ve diş kaybına kadar gidebilen problemlere yol açabilir. Üstelik kediler ağrıyı uzun süre gizleyebilir.
Bu nedenle en iyi yaklaşım, problem ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine düzenli koruyucu bakım oluşturmaktır.
Kedinizi küçük yaşta diş fırçalamaya alıştırabilir, kediye özel diş macunu kullanabilir ve ağız sağlığını düzenli olarak kontrol edebilirsiniz.
Ve en önemlisi:
Kedinizin ağzından kötü koku gelmesini “normal kedi kokusu” olarak kabul etmeyin.
Çünkü bazen küçük görünen bir koku, kedinizin ağzındaki daha büyük bir problemin ilk işareti olabilir.